//////

Kultura

Sierpień 24th, 2015 at 8:47 am

INSTRUMENTY PERKUSYJNE

W Beskidach narzędzia te są zwane „trzaskawkami” lub „packami”; używają ich chłopcy jako bożonarodzeniowi przebierańcy; korzysta się z nich także w Wielkim Tygodniu. Spotyka się je także w ludowych zabawkach dziecięcych.Kołatka to umocowana poprzecznie na rękojeści deseczka, o którą biją odpo­wiednio zamacowane młotki . Kołatki mogą być jedno-, dwu- i wielo- młotkowe. Narzędzi tych używa się dotąd w kościołach, zamiast dzwonków, a także w ludowych zwyczajach związanych z Wielkim Tygodniem.Terkotka stanowi narzędzie, w którym obraca się na osi drewniany zębaty walec, a o te zęby trzaska, czyli terkocze, elastyczna drewniana listewka

comments Comments (0)    -
Sierpień 8th, 2015 at 10:18 pm

W TRADYCJI KOŚCIELNEJ

Budowana jest w różnych wielkościach. W tradycji kościelnej używa się terkotek w Wielkim Tygodniu. Przedmioty te są ponadto bardzo popularne w lu­dowym inwentarzu zabawek dziecięcych.Tarło to prymitywne narzędzie, w którym dźwięk, w postaci rytmicznych trzasków, powstaje w wyniku przesuwania po ząbkowanej krawędzi narzędzia innym przedmiotem, np. kijem lub deszczułką. Tego rodzaju narzędzi, zwanych „szkarłopkami”, używają w Beskidzie Śląskim bożonarodzeniowi „Mikołaje”.Grzechotka to rodzaj zamkniętego naczynia, wykonanego z drewna, wypalanej gliny lub metalu, wewnątrz którego znajdują się wolno poruszające się (grze­choczące) przedmioty, np. małe kamyki. Narzędzia te funkconują obecnie głównie jako zabawki dziecięce. Wykonane z metalu, przymocowane w większej ilości do końskiej uprzęży, tworzą tak zwane janczary .

comments Comments (0)    -
Lipiec 20th, 2015 at 11:34 pm

DZWONEK I DRUMLA

Dzwonek to narzędzie dźwiękowe odlane z metalu, bądź — co spotyka się w praktyce ludowej częściej — wykonane z kawałka blachy. Spotyka się także dzwonki ceramiczne i szklane. Ich funkcja jest różnorodna. Występują w tradycji kościelnej, bardzo popularne są jako narzędzia sygnalizacyjne (także o funkcji magicznej), zawieszane na szyi zwierząt domowych.Drumla to metalowe narzędzie w kształcie podkówki (małej metalowej ramki z wydłużonymi końcami), którą grający wkłada między zęby . Dźwięk powstaje dzięki drganiu szarpanej palcami metalowej sprężynki, umieszczonej w środku ramki. Usta pełnią funkcję rezonatora.

comments Comments (0)    -
Lipiec 12th, 2015 at 1:15 am

UŻYWANIE BĘBNÓW

Bębnów używa się do dziś okazjonalnie w różnych zabawach dziecięcych. Służą do tworzenia rytmizowanego hałasu itp. Dawniej sporządzano je ze starych naczyń, cebrzyków, przetaków, na które naciągano skórę baranią względnie kozią lub świński pęcherz zwany „macherzyną”, „bacharzyną” W grupie tej odnotować należy także burczybas, złożony z kilkunastu klepek, zakryty z jednej strony skórzaną membraną lub drewnianym denkiem. W otworze membrany (denka) umocowana jest wiązka końskiego ogona. Grający, pociągając włosie dłońmi, po­woduje drgania membrany .Ulubionymi przez dzieci narzędziami dźwiękowymi są tzw. membranofony dęte, czyli mirlitony. Mirliton składa się z drewnianej, kartonowej lub skórzanej rurki o dowolnym kształcie, której wylot jest nakryty membraną, np. bibułką .

comments Comments (0)    -
Lipiec 1st, 2015 at 2:32 pm

INSTRUMENTY STRUNOWE

„Grający” śpiewa trzymając w pobliżu ust koniec rurki, wzbudzając w ten sposób drganie membrany Delikatne drganie membrany nadaje głosowi za­barwienie nosowe, upodabniając go do dźwięku instrumentu. Mirlitonem swo­bodnym bywał dawniej grzebień, na który kładziono bibułkę i wygrywano melodie. Do taktu uderzano wówczas w jakieś naczynie metalowe służące jako akom­paniament Instrumenty strunowe nie sę powszechne w instrumentarium dziecięcym. W tej grupie m.in. spotykamy się z prymarną formą skrzypiec, sporządzanych zwykle przez same dzieci. Odnotowany jest także luk muzyczny, a więc rodzaj kija wygiętego w kształcie łuku, z jedną lub dwoma strunami, na których grano smyczkiem lub palcami.

comments Comments (0)    -
Lipiec 1st, 2015 at 2:12 am

NA POGRANICZU

Wspomnieć należy także skrzypce diabelskie, zwane na Żywiecczyźnie wakatem instrumentu chętnie używanego w dziecięcych zespołach folklorystycznych oraz w kapelach grup noworocznych przebierańców. Instrument ten jest budowany z kija z napiętą na dużej blaszanej puszce lub na drewnianym pudle struną z grubego drutu, uzupełnionego metalowymi brzękadłami (ilustra­cja 8). W zespole muzycznym służy do podkreślenia rytmu; funkcjonuje na pogra­niczu instrumentu perkusyjnego i strunowego. W ludowym dziecięcym instrumentarium muzycznym narzędzia dęte stanowią najliczniejszą grupę. Można je podzielić na: swobodne, fletowe (zwane też wargowymi), stroikowe oraz ustnikowe.

comments Comments (0)    -
Czerwiec 22nd, 2015 at 11:40 am

NARZĘDZIA SWOBODNE

Z narzędzi swobodnych wymienić można popularne gwizdanie na palcach lub wargach, szeroko stosowane w celach zarówno komunikacyjno-informacyj- nych, jak i muzycznych, np. gwizdanie melodii. Do grupy tej zaliczamy także strzelanie z bata. Narzędzie to jest mocno związane do dzisiaj ze zwyczajami i obrzędami rodzinnymi i dorocznymi. Np. baty spotykamy u przebierańców żywieckich zwanych „dziadami” oraz ,jukacami”. Popularne było także głośne strzelanie z bata przez woźnicę wiozącego do ślubu parę młodą. Podobny efekt dźwiękowy daje inny rodzaj narzędzi zwanych aerofonami eksplozywnymi. W tego rodzaju narzędziach efekt dźwięku powstaje wskutek nagłej eksplozji sprężonego powietrza.

comments Comments (0)    -
Czerwiec 8th, 2015 at 1:38 pm

PUKAWKI ODPUSTOWE

Dźwięk jawi się w postaci huku, wybuchu, detonacji. Przykładem takiego narzędzia mogą być tzw. „pukowki odpustowe” . Aerofony eksplozywne mająw kulturze ludowej szczególne znaczenie. Występują nie tylko w inwentarzu dziecięcych zabawek, lecz funkcjonują także w sferze zwyczajów, obrzędów i wierzeń ludowych. Popularne było na przykład dawniej strzelanie w Wielkanoc na rezurekcji. Z innych dętych narzędzi dźwiękowych, bardzo bogato reprezentowanych w naszym instrumentarium, należy wymienić wszelkiego rodzaju gwizdki o zadęciu fletowym  oraz narzędzia dźwiękowe stroi­kowe, wykonywane najczęściej sezonowo z łodyg roślin (ilustracja lla), osadek piór ,trawy, liścia itp.

comments Comments (0)    -
Maj 29th, 2015 at 1:25 am

INSTRUMENTY ROZPOWSZECHNIONE

Tego rodzaju przedmioty dźwiękowe funkcjonują głównie jako zabawki, wykonywane i używane przez dzieci. Pełniły także funkcje praktyczne, używano ich np. do celów informacyjno- -komunikacyjnych lub jako wabików w czasie polowania. Instrumentem rozpowszechnionym i szczególnie łubianym przez dzieci jest piszczałka bez otworów palcowych. Instrumenty te mają różną długość, naj­częściej wykonuje się je na długość ręki grającego. Technika gry na tych instru­mentach polega na umiejętnym zadęciu, przy pomocy którego można uzyskać dźwięki różnej wysokości, oraz na otwieraniu i zamykaniu palcem wylotu piszczałki. Materiał dźwiękowy tego instrumentu ma znamiona archaicznej skali lidyjskiej oraz góralskiej. Piszczałki bez otworów palcowych miały związek z tradycjami pasterskimi.

comments Comments (0)    -
Maj 12th, 2015 at 8:30 am

MOŻLIWOŚCI SKALOWE

Potwierdzają to zarówno nazwy tego instrumentu, jak i repertuar, wiążący się ściśle z pieśniami pasterskimi. Osobliwą funkcję spełniają te piszczałki w Beskidzie Śląskim i Żywieckim w okresie Wielkiego Tygodnia, zwłaszcza w Wielki Piątek. W dniu tym chłopcy biegają po wsi piskając na tych piszczałkach wykonanych z drzew ciernistych, które miały symbolizować koronę Chrystusa. Był to jedyny instrument, na którym można było grać w okresie, gdy nie wolno było używać dzwonów kościelnych i uprawiać innej muzyki. Obok piszczałek bez otworów palcowych pospolite są piszczałki z otworami palcowymi. Możliwości skalowe, a więc muzyczne tych instrumentów są uza­leżnione od liczby otworów palcowych, która wynosi od 3 do 9.

comments Comments (0)    -
  • Reklama

Kultura is proudly powered by WordPressEntries (RSS) and Comments (RSS). •